Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) αντιμετωπίζει σοβαρά περιβαλλοντικά ζητήματα, όπως η κλιματική αλλαγή, η απώλεια της βιοποικιλότητας και η ρύπανση. Για την αντιμετώπισή τους, η περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ βασίζεται σε τέσσερις βασικές αρχές: προφύλαξη, πρόληψη, αποκατάσταση της ρύπανσης στην πηγή και «ο ρυπαίνων πληρώνει». Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, που υιοθετήθηκε το 2019, αποτελεί κεντρικό εργαλείο για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.
Η νομική βάση της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ θεμελιώνεται στα άρθρα 11 και 191-193 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Η ΕΕ έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για τη μείωση της ρύπανσης του αέρα και των υδάτων, τη διαχείριση αποβλήτων και την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.
Η ανάπτυξη της περιβαλλοντικής πολιτικής συνδέεται με διεθνείς και ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες. Η Διάσκεψη της Στοκχόλμης (1972) και η Διάσκεψη Κορυφής για τη Γη στο Ρίο (1992) έθεσαν τα θεμέλια για τη διεθνή συνεργασία σε περιβαλλοντικά ζητήματα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 1972 αναγνώρισε την ανάγκη περιβαλλοντικής πολιτικής, ενώ η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη του 1987 παρείχε την πρώτη νομική βάση για την προστασία του περιβάλλοντος. Στη συνέχεια, η Συνθήκη του Μάαστριχτ (1993) και η Συνθήκη της Λισαβόνας (2007) ενίσχυσαν τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις της ΕΕ.
Ένα σημαντικό εργαλείο της ΕΕ είναι τα πολυετή προγράμματα δράσης για το περιβάλλον. Το 8ο πρόγραμμα δράσης (2022-2030) εστιάζει στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την κυκλική οικονομία, τη μηδενική ρύπανση, την προστασία της βιοποικιλότητας και τη βιώσιμη κατανάλωση.
Παράλληλα, η ΕΕ έχει διαμορφώσει οριζόντιες στρατηγικές, όπως η Στρατηγική για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (ΣΑΑ), που ενσωματώνει τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) του ΟΗΕ. Επίσης, η Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα 2030 και η νομοθεσία για την αποκατάσταση της φύσης στοχεύουν στη διατήρηση των φυσικών οικοσυστημάτων. Η στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» προωθεί βιώσιμα συστήματα τροφίμων.
Σε διεθνές επίπεδο, η ΕΕ έχει πρωταγωνιστικό ρόλο σε περιβαλλοντικές συμφωνίες, όπως η Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα και το CITES για την προστασία της άγριας ζωής.
Τέλος, η περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ περιλαμβάνει διαδικασίες εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΕΠΕ) για έργα που επηρεάζουν το περιβάλλον, διασφαλίζοντας τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων.
Μέσα από τις δράσεις της, η ΕΕ επιδιώκει την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη, ενισχύοντας τη διεθνή συνεργασία και τη συμμετοχή των πολιτών στη χάραξη πολιτικής.